У суботу, 26 верасня, сем’і вучняў 9 «А» і 9 «Д», а таксама 8″ В» і 11 класаў гімназіі г. Дзяржынска адправіліся ў пазнавальную паездку па Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці. Маршрут, які пралягаў праз аграгарадкі Суботнікі і Жамыслаўль, быў прысвечаны знаёмству са спадчынай старажытнага шляхецкага роду Умястоўскіх — адной з самых знакамітых і паважаных сем’яў Заходняй Беларусі. Гэта паездка стала не проста экскурсіяй, а сапраўдным урокам гісторыі і патрыятызму, які аб’яднаў дзяцей і бацькоў.
Касцёл Святога Уладзіслава: неагатычная жамчужына Суботнікаў
Першым пунктам вандроўкі стаў аграгарадок Суботнікі, дзе ўвазе экскурсантаў адкрыўся велічны касцёл Святога Уладзіслава. Гэты помнік архітэктуры неаготыкі быў пабудаваны ў 1904–1907 гадах з чырвонай цэглы на сродкі графаў Уладзіслава і Яніны Умястоўскіх. Храм узводзіўся на месцы старога драўлянага касцёла, які існаваў тут з XVI стагоддзя і неаднаразова перабудоўваўся.
Нас дзівіў не толькі знешні выгляд святыні, але і яе незвычайны лёс. Як расказаў экскурсавод, касцёл ніколі не зачыняўся і не выкарыстоўваўся пад склад у савецкія часы, што з’яўляецца рэдкасцю для многіх рэлігійных устаноў таго часу. Унутры храм захаваў сваё першапачатковае ўбранне, а на сценах можна ўбачыць мемарыяльныя дошкі ў гонар мецэнатаў.
Асаблівае ўражанне на ўсіх зрабіла крыпта касцёла, дзе знаходзіцца фамільная ўсыпальніца роду Умястоўскіх. Ксендз Аляксандр, настаяцель храма, асабіста адкрыў металічныя дзверы ў падлозе перад алтаром (даўволіўшы спачатку паспрабаваць гэта зрабіць усім жадаючым) і правёў экскурсію ўніз, у падзямелле. Там, у ідэальнай чысціні, блішчаць паліраванымі гранямі мармуровыя пліты з імёнамі і датамі, а столь упрыгожвае венецыянская мазаіка. Менавіта тут пахаваны заснавальнік храма — граф Уладзіслава Умястоўскі. Вучні і іх бацькі з заміраннем сэрца слухалі гісторыю гэтага знакамітага чалавека, які валодаў дзевяццю мовамі, шмат падарожнічаў і нават сябраваў з французскімі літаратарамі.
Сядзіба Умястоўскіх у Жамыслаўлі: палац, які марыць пра адраджэнне
Другім пунктам маршруту стала сядзіба Умястоўскіх у аграгарадку Жамыслаўль, што на беразе ракі Гаўя. Гэта месца, дзе гісторыя літаральна адчуваецца ў паветры. Сядзіба была набыта родам Умястоўскіх у 1805 годзе, а ў 1863–1877 гадах па ініцыятыве Юзэфы Умястоўскай тут быў узведзены цэлы палацава-паркавы комплекс.
Палац, які паўстаў перад вачыма экскурсантаў, — гэта паменшаная копія знакамітага каралеўскага палаца Лазенкі ў Варшаве. Архітэктурнае рашэнне з масіўным кубічным бельведэрам і карынфскімі порцікамі па баках сведчыць пра вытанчаны густ яго ўладальнікаў. Вучні даведаліся, што вакол палаца быў разбіты парк плошчай сем гектараў, па створаны па ўзоры варшаўскай рэзідэнцыі, а інтэр’еры цалкам паўтаралі Лазенкі.
На жаль, сёння палац знаходзіцца ў складаным стане. Падчас Першай сусветнай вайны тут размяшчаўся нямецкі санаторый, пазней — калгасная кантора, бібліятэка і клуб. У 2012 годзе ў будынку здарыўся пажар, які сур’ёзна пашкодзіў дах і сцены. Нягледзячы на гэта, сядзіба ўключана ў Дзяржаўны пералік гістарычных і культурных каштоўнасцей Беларусі, і ў апошнія гады тут пачаліся аварыйна-аднаўленчыя работы.
Экскурсія працягнулася займальным квэстам, які скончыўся дружным танцам і частаваннем смачнай юшкай.
Касцёл Святога Мікалая і руіны Геранёнскага замка
Завяршальным пунктам маршруту стала знаёмства з яшчэ адной жамчужынай Іўеўшчыны — аграгарадкам Геранёны. Тут экскурсанты наведалі касцёл Святога Мікалая, заснаваны яшчэ ў 1411 годзе князем Жыгімонтам Кейстутавічам, а ў 1529 годзе ўзведзены ў камені як абарончы храм у складзе замкавай сістэмы. Першапачаткова гатычны будынак пасля шэрагу перабудоў набыў рысы позняга барока, а яго інтэр’ер упрыгожваюць размалёўкі 1930-х гадоў. Побач з касцёлам узвышаюцца руіны Геранёнскага замка, які ў XV–XVI стагоддзях належаў магнатам Гаштольдам і лічыўся адным з самых прыгожых на землях Вялікага Княства Літоўскага. Нават сёння фрагменты каменных сцен, зарослыя кустамі земляныя валы і старажытны роў ствараюць непаўторны гісторыка-архітэктурны ансамбль, які робіць незабыўнае ўражанне на кожнага, хто сюды прыязджае.
Урок гісторыі, які аб’ядноўвае
Паездка ў Іўеўскі раён стала для сем’яў гімназістаў не проста цікавым баўленнем часу, а сапраўдным урокам спадчыны. Бацькі і дзеці разам дакрануліся да гісторыі роду Умястоўскіх, які пакінуў пасля сябе не толькі архітэктурныя помнікі, але і прыклад шчодрасці, асветніцтва і любові да роднай зямлі.
Такія экскурсіі дапамагаюць вучням не толькі лепш засвоіць гістарычны матэрыял, але і адчуць сувязь пакаленняў, зразумець, што спадчына продкаў — гэта не проста старыя камяні, а жывая памяць, якая патрабуе беражлівага стаўлення і павагі. І хто ведае, магчыма, некаторыя з гэтых дзевяцікласнікаў у будучыні ўнясуць свой уклад у адраджэнне такіх славутых мясцін, як Жамыслаўльскі палац.
Выражаем падзяку Гаргун Анастасіі Сяргееўне за арганізацыю экскурсіі. Спадзяёмся, нас чакае наперадзе яшчэ шмат адкрыццяў і сумесных падарожжаў!
Мінько К. А., класны кіраўнік 9 «А» класа
